Czas czytania: 6 minut
Aktualnie do ISS zadokowane są:
– Crew Dragon C206 – Endeavour (amerykański statek załogowy, SpaceX);
– Sojuz MS-27 (rosyjski statek załogowy, Roskosmos);
– Cargo Dragon C211 (amerykański statek towarowy, SpaceX);
– Cygnus NG-23 – William „Willie” C. McCool (amerykański statek towarowy, Northrop Grumman);
– Progress MS-31 (rosyjski statek towarowy, Roskosmos);
– HTV-X1 (japoński statek towarowy, JAXA).
Aktualnie do Tiangong zadokowane są:
– Shenzhou 20 (chiński statek załogowy, CMSA);
– Shenzhou 21 (chiński statek załogowy, CMSA);
– Tianzhou 9 (chiński statek towarowy, CNSA).
Kilka wybranych newsów kosmicznych i „około” kosmicznych wraz z własnym, krótkim komentarzem:
a) https://space24.pl/satelity/obserwacja-ziemi/satelity-wojska-polskiego-przygotowywane-do-startu – Pierwszy polski satelita ICEYE projektu MikroSAR (o którym szerzej tu: https://ekliptykos.com/2025/08/16/satelity-w-sluzbie-panstwa/ ) ma polecieć 11.11 w dużej, zbiorowej misji transportowej satelitów na orbitę: Transporter-15. Niestety, w związku z nadzwyczajnym rozporządzeniem Federalnej Administracji Lotnictwa (FAA) nie jest jasne kiedy dokładnie lot się odbędzie. Trzeba liczyć się z dużym opóźnieniem tego startu. Istnieje nawet ryzyko, że odbędzie się dopiero po zakończeniu shutdownu administracji w USA.
b) https://space24.pl/przemysl/sektor-krajowy/status-eksperymentow-realizowanych-w-ramach-misji-ignis – 27.10 odbyła się konferencja zorganizowana przez Polską Agencję Kosmiczną (POLSA) pt. „IGNIS Science & Tech Forum: Polskie badania w mikrograwitacji” – https://plinspace.pl/aktualnosci/1472-konferencja-ignis-science-tech-forum-polskie-badania-w-mikrograwitacji. Podczas konferencji zaprezentowano wstępne wyniki i plany na dalszy rozwój wszystkich eksperymentów prowadzonych w czasie polskiej misji IGNIS, realizowanej w ramach Axiom Mission 4 na ISS.
Misji IGNIS z pewnością poświęcę jeszcze oddzielny, duży wpis na blogu.
Oto subiektywna lista top wybranych przeze mnie eksperymentów:
Miejsce 6:
Stability of Drugs – Centrum Materiałów Polimerowych i Węglowych Polskiej Akademii Nauk
Eksperyment dotyczący przechowywania leków w warunkach kosmicznych. Zainteresowanie branży farmaceutycznej badaniami w mniejszej grawitacji i/lub próżni jest duże, a będzie tylko rosło. Farmaceutyka będzie jedną z tych dziedzin, które rozwiną się i skorzystają najwięcej na dostępności przestrzeni kosmicznej. Firmy z branży farmaceutycznej będą żywo zaangażowane w rozwój badań naukowych w kosmosie. Materiały badawcze pozostaną na ISS jeszcze kilka lat. Przyjmuje się, że badania będą trwały do 2028 roku. Równolegle odbywa się bliźniaczy kontrolny eksperyment na Ziemi.
Eksperyment posiada bardzo wysoki potencjał komercyjny.
Nie jest więc tak, że eksperymenty trwały tylko przez czas pobytu Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego na ISS.
Miejsce 5:
MXene in LEO – Akademia Górniczo-Hutnicza w Kakowie
Badanie stabilności nanomateriałów w przestrzeni kosmicznej – głównie pod kątem tworzenia nowoczesnych systemów monitorowania funkcji życiowych. Publikacja ostatecznych wyników w oficjalnych artykułach naukowych planowana jest w połowie 2026r. Eksperyment już na chwilę obecną posiada na swoim koncie zgłoszenie patentowe.
Misja IGNIS przyczynia się do rozwoju polskiej nauki i komercjalizacji badań naukowych. Dlatego też, uważam, że jeżeli nie chcemy być „montownią” dla innych i skansenem, musimy wspierać rozwój innowacyjnych badań naukowych w Polsce. Ważny jest udział polskich, komercyjnych firm w badaniach oraz wsparcie ich współpracy ze środowiskiem akademickim. Tylko tak będziemy nowoczesną, konkurencyjną gospodarką XXI w.
Miejsce 4:
Yeast TardigradeGene – Uniwersytet Szczeciński, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Uniwersytet Śląski w Katowicach
Badanie przeżywalności genetycznie zmodyfikowanych drożdży, wzbogaconych białkiem niesporczaków w warunkach promieniowania i mikrograwitacji. Hodowla odbywała się w europejskim module naukowym Columbus na ISS. Eksperyment bardzo innowacyjny i nowatorski – nieco futurystyczny. Analiza wyników trwa. Więcej informacji będzie znanych w 2026r. Jeżeli wyniki analiz wydajności zmodyfikowanych drożdży będą zadowalające – planuje się ich użycie w misjach księżycowych i marsjańskich.
Miejsce 3:
Space Volcanic Algae – Extremo Technologies
Oto czołówka. Ostatnie miejsce na podium w moim prywatnym rankingu zajmuje eksperyment dotyczący ekstremofilnych mikroglonów wulkanicznych pod kątem przystosowalności do warunków kosmicznych. Eksperyment uwzględnia potencjalne zastosowanie medyczne tego typu „kosmicznych glonów”. W tym przypadku, podobnie jak w Stability of Drugs, równolegle prowadzono bliźniaczy eksperyment kontrolny w warunkach ziemskich. Potencjalne zastosowania obejmują szeroki zakres branżowy – w tym m.in. zastosowanie na prywatnych stacjach kosmicznych. Badania i prace wciąż trwają.
Miejsce 2:
LeopardISS – KP Labs
Projekt prężnie rozwijającej się polskiej firmy branży kosmicznej. Eksperyment polegał na wysłaniu na ISS urządzenia badającego możliwości i zastosowania sztucznej inteligencji w kosmosie i na stacji kosmicznej. Urządzenie LeopardISS od pół roku znajduje się na ISS. Umieszczone jest w platformie ICE Cubes Facility w europejskim module badawczym Columbus. Działa sprawnie i kontynuuje swoją pracę 😊
Miejsce 1:
PhotonGrav – Cortivision sp. z o.o.
Nie mogło być inaczej – pierwsze miejsce zajmuje PhotonGrav. Bardzo zaawansowany i innowacyjny eksperyment testujący interfejs mózg-komputer w warunkach mikrograwitacji. Okazuje się, że zastosowana technologia (oparta o podczerwień) radzi sobie bardzo dobrze w warunkach środowiskowych jakie panują na ISS – z nastawieniem głównie na mikrograwitację. Ciekawe jest to, że grupa testowa dopiero teraz będzie badana (a nie równolegle do testów na orbicie).
Technologia ta ma bardzo szeroki zakres zastosowań, np.: komunikacja z osobami sparaliżowanymi.
To eksperymenty, które uznawałem za najciekawsze jeszcze przed konferencją podsumowującą. To nie znaczy, że pozostałe były nieistotne. Wszystkie są bardzo innowacyjne z wysokim potencjałem rozwoju. Zachęcam do zapoznania się pokrótce z nimi wszystkimi. Łącznie, w ramach misji IGNIS było realizowanych 13 eksperymentów. Odsyłam do strony rządowej, gdzie wszystkie są przypisane do odpowiadających im patchy/emblematów wraz z krótkim opisem: https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/ignis–pierwsza-polska-misja-na-miedzynarodowa-stacje-kosmiczna.
c) https://www.livescience.com/space/space-exploration/three-chinese-astronauts-stranded-in-space-after-debris-hits-their-return-capsule – do poważnego i niebezpiecznego incydentu doszło 5.11.2025r. To właśnie wtedy zaplanowano powrót statku Shenzhou-20 (opis załogi tu: https://ekliptykos.com/2025/08/12/raport-zalogowy/) na Ziemię. Powrót został odwołany wskutek zderzenia statku z śmieciami kosmicznymi. Nie jest jasne, czy śmieci uderzyły w statek jeszcze przed odłączeniem się od stacji czy już po, zmuszając załogę do ponownego zadokowania. Trwa analiza uszkodzeń. Nieznana jest ich skala oraz czy możliwe jest przeprowadzenie napraw na orbicie.
Co, jeśli statek nie będzie nadawał się do bezpiecznego powrotu bez narażania astronautów na utratę zdrowia i życia? Chiny posiadają procedurę na taką okoliczność, która zakłada:
– Start załogowego statku Shenzhou-22 (bez załogi), który następnie zadokowałby do stacji – to do niego nastąpiłaby „przeprowadzka” załogi statku Shenzhou-21;
– Odłączenie się uszkodzonego statku bez załogi od stacji (w tym przypadku byłby to Shenzhou-20);
– Shenzhou-21 stałby się statkiem powrotnym „utkniętej” załogi Shenzhou-20.
Nie wiadomo jeszcze, czy ten plan awaryjny będzie musiał być wdrożony w życie. Nie wiadomo też dokładnie, kiedy załoga Shenzhou-20 powróci na Ziemię (i jakim statkiem).
Na chwilę obecną, omawiane tu zdarzenie jest zdecydowanie najpoważniejszym incydentem z udziałem kosmicznych śmieci orbitalnych w tym roku.
Jak na ironię, to właśnie Chiny są aktualnie największym „producentem” złomu na orbitach okołoziemskich. Być może będzie to swoisty zimny prysznic. Jest to też sygnał potrzeby międzynarodowej koordynacji zarządzania śmieciami kosmicznymi oraz ruchem orbitalnym.
d) https://universemagazine.com/en/the-universe-has-stopped-expanding-getting-ready-for-the-big-crunch/ – teraz informacja związana z bardziej teoretycznymi rozważaniami. Grupa naukowców pod kierownictwem prof. Lee Young-wook wysuwa stwierdzenie, że rozszerzanie Wszechświata niekoniecznie przyspiesza. Zespół profesora nie podważa jednak istnienia samej ciemnej energii.
Krok po kroczku, coraz więcej obserwacji i dowodów wskazuje – w tym dane z Dark Energy Spectroscopic Instrument (DESI), że jeśli ciemna energia istnieje, to jest ona zmienna i nie powinna być utożsamiana ze stałą kosmologiczną.
Żeby być rzetelnym muszę przyznać, że dane DESI wskazują na odchylenia, ale nie są one na poziomie pewności statystycznej (tzw. 5σ) wymaganej do odkrycia naukowego.
Ale dobrze… Myślę, że idziemy w dobrą stronę😏
e)https://www.spacedaily.com/reports/Chinese_astronauts_use_upgraded_oven_to_barbecue_chicken_wings_and_steaks_aboard_space_station_999.html – na koniec coś relaksującego. Grill na orbicie? Czemu nie 😀Na Tiangong chińscy astronauci (tajkonauci) zaprezentowali użycie specjalnie zmodyfikowanego piekarnika, zapewniającego pieczenie bezdymne. Piekarnik posiada odpowiednie systemy bezpieczeństwa (m.in. uwzględniając wymogi temperatury czy jakości powietrza).
Dobrze, że czasy żywności w tubkach i tzw. pałeczek żywieniowych odchodzą już do lamusa – to naprawdę nie było nic przyjemnego.
